Cõi chúng ta đang sống là cõi Dục Giới, chính vì vậy mà việc mỗi con người chúng ta tham dục và tham ái là điều khó mà tránh khỏi. Khi mới sinh ra thì chúng ta đều rất hồn nhiên trong sáng, nhưng qua thời gian lớn dần lên, cộng với việc tiếp thu huân tập các kiến thức từ xã hội đã làm tô đậm dày thêm sự tham lam vô minh này. Và cứ như vậy, khi đủ duyên thì sẽ trổ quả, sẽ làm bùng phát lên tham lam sân hận si mê, và qua đó lại tiếp tục làm dày lên nhiều lớp vô minh trong tiềm thức.
Khi đứng trước lợi ích cá nhân hay tiền bạc vật chất thì con người không sáng suốt mà để lòng tham khởi lên chế ngự, khiến ta bị tham lam kéo đi và dẫn đến hành động nói năng không kiềm chế được, chính vì vậy đã tạo ra một lớp tham mới lưu vào tiềm thức, và cứ như vậy, càng ngày càng dày lên và chúng ta càng tham lam thêm.
Khi ai đó nói không tốt về mình, hay đụng chạm tới mình, hay lòng tham không được thoả mãn thì sân hận sẽ khởi lên, lúc đó ta không làm chủ được mình và nổi cơn thịnh nộ chửi bới tức tối, có thể dẫn đến những chuyện không hay ngoài ý muốn, một lúc sau khi cơn sân đi qua và bình thường trở lại thì ta mới hối hận những gì mình đã hành xử vừa rồi. Lúc cơn sân nổi lên là ta đã tạo nhân mới nghiệp mới lưu vào tiềm thức, và cứ thế cứ thế ngày này qua ngày khác, tháng năm này qua tháng năm khác, ta tạo nghiệp sâu dày hơn nữa.
Si mê là trạng thái không biết mình đang như thế nào mà khởi tâm ham muốn đi tìm kiếm theo dục ái những thứ bên ngoài, si mê hay còn gọi là vô minh, vô minh nên sinh ra hành động không sáng suốt và do đó tạo nghiệp mới, Thường thì tâm sẽ tĩnh lặng trong sáng, nhưng lại không chịu được trạng thái này mà lại khởi tham cầu ham muốn cái này cái nọ để rồi chạy theo cuốn theo tạo nghiệp.
Có thể nói Tham Sân Si là tam độc là thủ phạm sai khiến làm chủ đẩy chúng sanh đi sinh tử luân hồi vô lượng kiếp không có điểm dừng, nó giống như vòng tròn sinh tử, không có điểm đầu không có điểm cuối mà quay vòng bất tận. Vậy làm sao để phá được tham sân si? Để phá tham sân si thì chúng ta phải tu tập Giới Định Tuệ và sống theo Bát chánh đạo. Đây là con đường mà Đức Phật đã giảng dạy đã truyền trao. Chính vì vậy mà chúng ta muốn thoát khỏi tham sân si thoát khỏi luân hồi sinh tử thì phải nỗ lực tinh tấn tu tập Giới Định Tuệ. Nơi nào có người tu bát chánh đạo thì nơi đó có người chứng đạo quả.
Trần Văn Tính - Nguyên Đức.