Nhưng nếu trong lòng ta còn đầy những vọng tưởng, lo toan, và phiền muộn, thì việc cố gắng "giữ" bên ngoài thực ra chỉ là một trò chơi vô ích. Giữ được một chút vẻ bề ngoài, nhưng bên trong lại rối ren và bất an, thì làm sao có thể có được sự bình yên chân thật?
Giữ lòng trong sạch, không chấp giữ những hư danh và ảo tưởng, mới chính là cốt lõi của sự tu hành và trưởng thành. Khi trong lòng không còn giữ gì cả, không giữ những tham lam, sân hận, không giữ những lo âu và cố chấp thì bên ngoài tự nhiên sẽ tự tại và thanh thản. Bởi vì sự an nhiên và tự do không phải đến từ những gì ta thể hiện ra bên ngoài, mà từ sự giải thoát và thanh tịnh của nội tâm.
Chỉ khi tâm không còn dính mắc vào thị phi, không còn bị cuốn vào những lời khen chê hay những định kiến của thế gian, ta mới thực sự đạt đến sự tự do. Khi ta không còn giữ lấy gì trong lòng, không còn bám víu vào cái "tôi" và "của tôi," thì không cần phải cố gắng "giữ" bất cứ điều gì bên ngoài. Tất cả những hình ảnh, danh vọng, và thành tựu bên ngoài chỉ là phù du, chúng đến rồi đi, biến đổi không ngừng. Giữ làm gì, khi chính tâm ta còn đầy rối loạn?
Chỉ chuyên tâm vào giác ngộ, tức là quay về với chính mình, thấy rõ mọi pháp là vô thường, vô ngã, và không còn bị chi phối bởi những vọng tưởng, ta mới có thể thoát khỏi vòng xoáy của thị phi. Thị phi, được mất, hơn thua tất cả đều chỉ là những tiếng vọng trong hư không, chỉ tồn tại khi ta cho chúng sức mạnh. Khi tâm không còn bị dao động bởi những điều đó, ta tự nhiên thoát ra khỏi vòng xoáy của chúng, như người đứng ngoài bão, không còn bị cuốn theo gió xoáy.
Giác ngộ là khi ta nhận ra rằng không có gì cần phải giữ, không có gì cần phải từ bỏ, tất cả đều tự nhiên như nó vốn là. Khi ta thôi chạy theo những hư danh, những tranh đua, và những ảo tưởng về thành công và thất bại, ta sẽ thấy rằng sự bình an và tự do đã luôn ở đó, trong chính lòng mình. Chỉ cần dừng lại, buông bỏ những gì không cần thiết, ta sẽ thấy được sự thanh thản và an nhiên.
Việc giữ gìn bên ngoài chỉ có ý nghĩa khi bên trong đã được thanh tịnh. Một tâm hồn rối ren, bất an sẽ không thể che đậy mãi dưới lớp vỏ ngoài hào nhoáng. Nhưng khi trong lòng đã không còn gì để giữ, ta không còn cần phải cố gắng tạo dựng bất cứ điều gì bên ngoài. Sự thật và sự trong sáng tự nhiên sẽ hiện ra, và đó chính là trạng thái của sự giác ngộ, của sự giải thoát khỏi vòng luẩn quẩn của thị phi.
Thay vì giữ lấy những hư danh và hình ảnh, hãy chuyên tâm vào con đường giác ngộ. Hãy nhìn sâu vào lòng mình, nhận diện những vọng tưởng và phiền muộn, và buông bỏ chúng từng chút một. Đừng bận tâm về việc người khác nghĩ gì, nói gì; chỉ cần biết rõ mình đang ở đâu, mình là ai, và mình muốn đi về đâu. Khi tâm đã vững vàng và sáng tỏ, mọi thị phi đều trở nên nhỏ bé và vô nghĩa.
Thoát khỏi vòng thị phi không phải là tránh xa đời sống, mà là sống với một tâm hồn tự do, không bị ràng buộc bởi những định kiến và lo toan. Khi ta sống với tâm giác ngộ, không còn gì cần phải giữ, không còn gì cần phải bảo vệ. Ta chỉ đơn giản là sống trong sự tự do và thanh tịnh của tâm hồn, nơi mà mọi thị phi không còn chỗ để bám rễ.
Trần Văn Tính - Nguyên Đức.
Nguồn: Thầy Pháp Nhật.